Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), yaygın adıyla “teknoparklar”, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan ve teknoloji odaklı şirketlere Ar-Ge ve inovasyon faaliyetleri için özel teşvikler sağlayan yapılardır.[1] Temel hedef, yüksek katma değerli ürün ve hizmet geliştiren girişimleri desteklemek, üniversite-sanayi iş birliğini güçlendirmek ve ülkenin inovasyon kapasitesini artırmaktır.
Bu kapsamda Ar-Ge odaklı şirketler teknopark içinde ofis açarak projelerini yürütür; karşılığında gelir vergisi stopajı, kurumlar vergisi ve KDV istisnası gibi önemli avantajlardan yararlanabilir.
Teknoparkların Sağladığı Vergisel Teşvik ve Avantajlar
Teknopark teşvikleri esas olarak 4691 sayılı Kanun’da, bazı başlıklarda ise 5746 sayılı Ar-Ge teşvik mevzuatıyla bağlantılı şekilde düzenlenir.[1] Yazılım, SaaS, fintech ve teknoloji girişimleri açısından en kritik başlıklardan biri, çalışan ücretleri üzerindeki gelir vergisi stopaj teşvikidir.
Aşağıda uygulamada en çok karşılaşılan ana teşvik başlıkları yer almaktadır:
1) Gelir Vergisi Stopaj Teşviki (Ar-Ge/Tasarım/Destek Personeli Ücretleri)
Teknoparkta yürütülen projelerde çalışan Ar-Ge, tasarım ve belirli destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi, mevzuatta öngörülen şartlarla terkin edilir.[2] Bu mekanizma, net ücretlerin korunması ve işveren maliyetlerinin optimize edilmesi bakımından önemlidir.
Teşvik süresi, ilgili düzenlemeler çerçevesinde 31 Aralık 2028 tarihine kadar uzatılmıştır.[3] Ayrıca 2022 sonrası yapılan değişikliklerle birlikte, istisna uygulaması brüt asgari ücretin 40 katına kadar olan ücret kısmı ile sınırlandırılmış; bu eşiği aşan kısım genel esaslara göre vergilendirilmiştir.[4] Aynı limitler dahilinde ücret bordroları bakımından damga vergisi istisnası da gündeme gelebilir.[5]
2) Kurumlar Vergisi İstisnası
Teknopark sınırları içinde gerçekleştirilen yazılım, Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinden elde edilen kazançlar belirli şartlarla kurumlar vergisinden istisna edilebilir.[6] Uygulamada kritik nokta, istisnanın yalnızca teknopark içinde yürütülen faaliyetlerden doğan kazanca uygulanması; bölge dışı faaliyet gelirlerinin ise genel esaslara tabi olmasıdır.[6]
3) KDV İstisnası
4691 sayılı Kanun kapsamındaki düzenlemeler uyarınca, belirli nitelikteki yazılım teslimleri ve hizmetleri (ör. sistem, veri ve iş yönetimi uygulamaları, sektörel yazılımlar, internet/mobil yazılımlar gibi) için KDV istisnası gündeme gelebilir.[7] Bu, özellikle B2B yazılım satışlarında fiyatlama ve nakit akışı açısından etkili bir avantaj yaratır.
4) Damga Vergisi İstisnası
Teknopark personeline ilişkin bazı kâğıtlar (örneğin ücret bordroları), mevzuatta öngörülen limitler kapsamında damga vergisinden istisna olabilmektedir.[5]
5) SGK İşveren Primi Desteği
Gelir vergisi istisnasının uygulandığı süre boyunca, belirli personel için işverenin SGK priminin %50’sinin Hazine tarafından karşılanması söz konusu olabilmektedir.[8] Bu başlık, özellikle yüksek nitelikli Ar-Ge personeli istihdamında toplam işveren maliyetini azaltan bir unsur olarak öne çıkar.
Bunlara ek olarak, yabancı uzman istihdamı süreçlerinde kolaylıklar ve bazı gümrük uygulamalarına ilişkin avantajlar gibi başlıklar da uygulamada gündeme gelebilmektedir.[9][10] Ancak pratikte en belirleyici iki fayda çoğunlukla stopaj teşviki ve kurumlar vergisi istisnası olmaktadır.
Teknoparka Başvuru ve Katılım Şartları
Teknoparklarda yer almak için kural olarak teknoloji odaklı bir iş fikri ve Ar-Ge niteliği taşıyan proje kurgusu ile başvuru yapılması beklenir. Süreç teknoparktan teknoparka değişebilmekle birlikte genelde şu adımlarla ilerler:
1. Proje başvurusu (ön başvuru): Yönetici şirkete Ar-Ge/proje planı sunulur; yenilikçi yön, katma değer, hedef çıktılar ve uygulanabilirlik gibi kriterler değerlendirilir.[11]
2. Değerlendirme ve kabul: Proje değerlendirme komisyonu/jüri mekanizmalarıyla uygunluk incelenir; uygun görülürse kabul süreci başlar.[13]
3. Şirketleşme/şube düzeni: Başvuru sahibinin mevcut şirket yapısına göre, teknopark adresinde şirket kuruluşu, merkez taşıma veya şube açma modelleri uygulanabilir.[17]
4. Ofis tahsisi ve fiili faaliyet: Teşviklerden yararlanabilmek için bölge içinde fiili faaliyet ve ofis varlığı temel koşuldur.[19] Uzaktan çalışma bakımından ise, mevzuatta belirlenen oranlar çerçevesinde teşviklerden yararlanmaya devam edilebilen senaryolar bulunmaktadır.[20]
5. Faaliyet ve raporlama: Proje ilerleme raporları ve dönemsel bildirimlerle izleme/denetim süreçleri işletilir.[21]
Uygulamada “hızlı sonuç” ve “düşük maliyet” hedefleyen şirketler açısından; teknoparkların doluluk, ofis bulunabilirliği, değerlendirme periyotları ve hizmet bedelleri farklılık gösterebilir. Bu nedenle seçim yapılırken yalnızca teşviklere değil; başvuru hızı, kira/aidat yapısı, ekosistem gücü, sektör kümelenmesi ve insan kaynağı erişimi gibi kriterlere de bakılması önerilir.
Türkiye’de Teknopark Ekosistemi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de teknoloji geliştirme bölgeleri sayısı zaman içinde artmış büyükşehirlerde birden fazla teknopark yapısı oluşmuştur.[24] Bazı teknoparklar genel teknoloji odağında ilerlerken, bazıları finans, sağlık, tarım gibi alanlarda ihtisaslaşma hedefiyle konumlanmıştır.
İstanbul ve Ankara, şirket sayısı, ekosistem olgunluğu ve paydaş erişimi açısından öne çıkan iki merkezdir. İstanbul, finans sektörü ve özel sektör müşterilerine yakınlık; Ankara ise kamu kurumları ve düzenleyici kurumlara erişim bakımından avantaj yaratabilir. Bu şehirlerde yer alan bazı büyük ölçekli örnek teknoparklara ilişkin genel bilgiler ilgili kurumların ve TGBD’nin yayınlarında yer almaktadır.[29]
Yabancı Şirketlerin Türkiye Şubesi ile Teknoparka Girişi Mümkün mü?
Uygulamada, Türkiye’de yeni bir şirket kurmak yerine yabancı şirketin Türkiye şubesi üzerinden teknopark başvurusu yapılabilen örnekler bulunmaktadır. Burada kritik olan; Türkiye’de vergi mükellefiyeti ve ticaret sicili kaydı bulunan bir yapı üzerinden, teknoparkın kabul ettiği proje kapsamında fiili faaliyet yürütülmesidir. Teknopark İzmir’in bilgilendirme sayfasında şirket kuruluşu, merkez taşıma veya şube modeli gibi seçeneklere yer verilmesi, uygulamadaki yaklaşıma dair pratik bir örnek sunmaktadır.[18] Benzer şekilde, merkez adresi teknoparkın bulunduğu il dışında olan şirketler bakımından “şube” kurgusunun önemine dair değerlendirmeler de mevcuttur.
Sonuç
Teknoparklarda temel teşvik seti Kanun kaynaklı olduğu için genelde aynıdır, farkı yaratan unsur çoğu zaman başvuru/yerleşim hızı, ofis bulunabilirliği, maliyetler, ekosistem ve sektör uyumu olur. Bu nedenle teknopark seçimi, salt vergi avantajı üzerinden değil; şirketin büyüme planı, ekip yapılanması, müşteri ve paydaş erişimi, proje yol haritası gibi parametrelerle birlikte değerlendirilmelidir.
ARC olarak, teknoparka giriş modelinin (mevcut şirket, yeni şirket, şube) doğru kurgulanması ve teşviklerin faaliyetin niteliği ve lokasyonu ile uyumlu şekilde uygulanması için baştan itibaren yapılandırma yapılmasını öneriyoruz.
Kaynaklar
[1] Teknopark İstanbul – Mevzuat: https://www.teknoparkistanbul.com.tr/mevzuat
[2][3][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][17][19][21][22][23][24] Mükellef.co – “Teknokentte Şirket Kurmak: Avantajlar ve Süreçler 2025”: https://mukellef.co/blog/teknokentte-sirket-kurmak/
[4][5][20][58][59] Grant Thornton Türkiye – 4691 sayılı Kanun değerlendirmesi: https://www.grantthornton.com.tr/vergi-sirkuleri/2025-vergi-sirkuleri/4691-sayili-teknoloji-gelistirme-bolgeleri-kanunu-ve-6550-sayili-arastirma-altyapilarinin-desteklenmesi/
[18] Teknopark İzmir – Başvuru: https://teknoparkizmir.com.tr/tr/olanaklar/ogrenciler-icin/basvuru/
[29][30][31][32] TGBD – İTÜ ARI Teknokent: https://www.tgbd.org.tr/itu-ari-teknokent-firmasi-231
[33][34][35][36] TGBD – YTÜ Yıldız Teknopark: https://www.tgbd.org.tr/ytu-yildiz-teknopark-firmasi-220
[37][38][39][40][41][42] TGBD – Teknopark İstanbul: https://www.tgbd.org.tr/teknopark-istanbul-firmasi-233
[46][47][48] Ekonomim – ODTÜ Teknokent: https://www.ekonomim.com/sektorler/devlerin-adresi-odtu-teknokent-haberi-640581
[49] Bilkent CYBERPARK: https://www.cyberpark.com.tr/
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın özelliklerine göre vergi/teşvik uygulaması değişebilir. Uygulama öncesinde güncel mevzuat ve idari görüşler ayrıca değerlendirilmelidir.
